«Δύο πόλεις, δύο λίμνες, μια ιστορία»-Κοινό λεύκωμα για Φλώρινα και Μοναστήρι
''Φλώρινα και Μοναστήρι: δυο πόλεις από διαφορετικές χώρες, η κάθε μια με τη δική της λίμνη, την Πρέσπα και την Αχρίδα.
Ομογάλακτες αδελφές ανά εύμορφα ζεύγη. Όμοια η μετώπη των αδελφών πόλεων σε παρόμοια ποτάμια, τον Σακουλέβα και τον Υδραγόρα. Ίδια ροή, ίδια μορφή, ίδιος ρυθμός".
Πηγή:ana-mpa.gr
Με τα λόγια αυτά, ο Πρόεδρος της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών, Νίκος Μέρτζος, περιγράφει μια μεγάλη προσπάθεια για την ανάδειξη των κοινών χαρακτηριστικών των δύο πόλεων, από την Ελλάδα και την ΠΓΔΜ. Η προσπάθεια ξεκίνησε από τη Μητρόπολη Φλωρίνης, Πρεσπών και Εορδαίας, υποστηρίχτηκε οικονομικά από την πρώην νομαρχία Φλώρινας (νυν Δήμο Φλώρινας) και βρίσκεται πλέον στα χέρια του αναγνώστη με τη μορφή ενός λευκώματος, προσκαλώντας τον να γνωρίσει δύο τόπους, που έχουν, όμως, περισσότερα κοινά παρά διαφορές.
"Η Μητρόπολη έλαβε την πρωτοβουλία να δημιουργήσει έναν τόμο, που να περιγράφει και να αποτυπώνει φωτογραφικά τα κοινά στοιχεία των δύο πόλεων. Σπίτια, ποτάμια, εκκλησίες, μνημεία, τόποι, πόλεις, χωριά, προσόψεις κατοικιών, έργα τέχνης και άνθρωποι στάθηκαν μπροστά στο φωτογραφικό φακό του Ιωάννη Παπακαρμέζη, με την ιστορική καθοδήγηση του καθηγητή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), Αθανάσιου Καραθανάση, σε μια αριστοτεχνική απογραφή της περιοχής" σημειώνει.
Στις ορθόδοξες εκκλησιές και τα διάφορα αρχαιολογικά ευρήματα που υπάρχουν στην ελληνική πόλη, αλλά και στην πόλη της ΠΓΔΜ, αναφέρεται, από την πλευρά του, ο δήμαρχος Φλώρινας, Γιάννης Βοσκόπουλος, και υπογραμμίζει την ανάγκη να υπάρξει μέριμνα για τη διάσωσή τους. "Ακόμη και τα ασκηταριά των μοναχών στις λίμνες Πρέσπα και Αχρίδα έχουν τα ίδια χαρακτηριστικά, ενώ εντυπωσιακές είναι και οι αγιογραφίες των εκκλησιών και τα έργα τέχνης που φέρουν μια ηλικία αιώνων και δεν πρέπει να αφεθούν στην εγκατάλειψη" προσθέτει.
Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν οι εκκλησίες της Αγίας Σοφίας και του Όσιου Ναούμ στην Αχρίδα, όπου υπάρχουν οι εκπληκτικού κάλλους αγιογραφίες, που ζωγράφιζαν ο Μιχαήλ Αστράπας, ένας από τους μεγαλύτερους καλλιτέχνες της Παλαιολόγειας Σχολής και οι μαΐστορες της μεγάλης σχολής των ζωγράφων της Καστοριάς. Τον κατάλογο των παραδειγμάτων συμπληρώνουν οι εκκλησίες της Αγίας Παρασκευής, στην κοινότητα Μιλόβιστα, και του Αγίου Δημητρίου στο Μοναστήρι (τα σημερινά Μπίτολα). Όλες τους είναι ομότροπες με τον Άγιο Γεώργιο της Φλώρινας, αλλά και τους ναούς της Μελίτης, του Αγίου Γερμανού και του Αγίου Αχιλλείου.
